تکثیر ماهی فایتر :

برای تکثیر ماهی فیتر موارد زیر قابل ذکر است:
1 – انتخاب ماهی مولد :هر تکثیری نیاز به داشتن مولدین خوب دارد.مولدی که بدنی سالم از نظر خصوصیات فیزیکی داشته(نقص بدنی نداشته باشد)،رنگی براق و زیبا داشته باشد،از سلامت و شادابی کامل برخوردار باشد،درتانکی با ماهیان سالم قرار گرفته باشد،از نظر اندازه بدن ،جفتها با یکدیگر تناسب داشته باشند.
2 – تعداد ماهی لازم.بهتر است برای شروع کار از 2 نر و 3 تا4 مادهاستفاده شود.(احتمال آسیب دیدن ماهیان ماده در دوره تکثیر خصوصا برای افراد نوتجربه بیشتر بوده و ماهیان خریداری شده از بازار نسبت به ماهیان تولیدی خودمان ازتلفات بیشتری برخوردارند ( .
3 – عملیات بعد از خرید.
 می توانیم ماده ها را به تانک اجتماعی انتقال داده (با حفظ اصول قرنطینه ماهیان تازه وارد)و نرها را در جایگاه انفرادی قرار دهیم يا نرها و ماده هارا در جايگاههاي انفرادي نگهداريم.
 به ماهیان توجه لازم را کرده و اجازه میدهیم با شرایط پرورشی ما ) دماي آب ،كيفيت فيزيكي و شيميايي آب ،شرايط محيطي پرورش و ...) تطبیق یابند.بعد از گذشت 10تا 15 روز میتوانیم شرایط تکثیر را آماده کنیم.
4 – آماده سازی جایگاه تکثیر.ماهیان برای تخمریزی نیاز به جایگاهی مناسب دارند که علاوه بر فراهم آوردن شرایط فیزیکی و شیمیایی ومحیطی لازم برای والدین،باید برای تفریخ تخمهای گذاشته شده(بدنیا آمدن بچه ها) توسط والدین و سپری کردن دوران بسیار سخت و حساس نوزادی این ماهیان نیز مناسب باشد . شاید موارد زیر روشنگر این جايگاه باشد.
- جایگاه نباید زیاد بزرگ باشد . ظرفی به گنحایش 15 تا 20 لیتر میتواند به خوبی مورد استفاده قرار گیرد.بزرگی بیش از اندازه جایگاه سبب دور شدن زوجین ازهم و اختفا ماده و به طول کشیدن دوره تخمریزی میشود. بعلاوه انجام وظیفه پدرانه ماهی نر (جمع آوری تخمها و لاروها) را بسیار سخت می کند.انتخاب جايگاه بزرگ براي اين كار ، مرحله تغذيه نوزادان را با مشكل مواجه خواهد ساخت.
- ارتفاع آب 15 تا 20سانتیمتر مناسب است.ارتفاع بیشتر سبب فشار بیشتر به ماهی نر برای جمع آوری تخمها شده و از آن مهمتر فشار زیاد آب (ارتفاع زیادتر آب) برای لاروهای تازه از تخم درآمده خوب نیست.
- جایگاه باید در جایی آرام و به دور از استرسهای بیرونی(تحریکات ناراحت کننده) قرارگیرد . (شدت نور خیلی زیاد نباشد،دستکاری داخلی و بیرونی صورت نگیرد ،از حرکات تند وپرصدا در اطراف جایگاه پرهیز شود و (…
- جایگاه میتواند کاملا ساده و بدون پوشش گیاهی باشد یا در آن ازگیاهان شناور در سطح و طبقات آب استفاده کرد . این گیاهان به ماهی کمک میکند تاحبابهای لانه اش را بهتر محصور کرده و احساس راحتی بیشتری بکند. توجه داشته باشید بودن گیاه علاوه بر مزایایی که دارد میتواند سبب به تاخیر افتادن دوره جفت گیری ماهیان شده و بار آلودگی آب را بیشترکرده و نر در آن سخت تر به دنبال ماده اش یا تخمها و نوزادان فروافتادهمیگردد.جایگاهی بدون شن وهر گونه قطعات اضافی(گیاه و فیلتر و ...)،سبب آشنایی زودتر زوجین شده و مهمتر از ان، از آلودگی میکروبی کمتری برخوردار بوده و یافتن تخمها و نوزادان را برای نر بسیارراحت میکند.
- آبی تمیز ومناسب و تازه ،بهترین گزینه برای جایگاه تکثیر است .تمیزی آب امکان قارچ زدگی تخمها را به حداقل رسانده و زخمهای ماهی نیز در معرض آلودگی کمتری خواهد بود.جایگاه پر آب شده باید حداقل 24 ساعت قبل با شرایط دمایی جایگاه قبلی فایتر هم دما شدهباشد.
- یک قطعه پلاستیک فریزر (یا یک قطعه صفحه یونولیت ) به ابعاد تقریبی10 در 5 سانتیمتر (کمی کوچکتر یابزرگتر) باید در سطح آب قرار داده شود.
-  در اين مرحله جايگاه نيازي به گردش آب و تهويه ندارد.
 - تنظیم دما درمحدوده مناسب در طول دوره تکثیر الزامی است.5 – انتقال مولد: نمیتوانید ماهی نر و ماده را همزمان صید کرده و به جایگاه انتقال دهید.در این حالت هر دو زمان یکسانی برای آشنایی با محیط و يکدیگردارند.
- در هنگام انتقال سعی شود آب جایگاههای قبلی والدین در تانک تکثیر ریخته نشود.
- شايد بهتر باشدانتقال در عصر صورت گرفته شود .در صورت آماده بودن ماهيان، صبح روز بعد تخمريزي صورت ميگيرد.(تعدادي از ماهيان تخمگذار ترجيح ميدهند با شروع روز فعاليت تخمريزي راانجام دهند( .

 6 – صبر وحوصله با انتقال مولدين بهجايگاه تخمريزي ماهيان يكديگر را ديده و تغييراتي در فعاليتهاي داخلي بدن آنها وخصوصيات رفتاري و ظاهري آنها صورت ميگيرد.
- ماهيان از ديدن يكديگر به وجد آمده و رنگشان براق و تیره تر میشود و براي يكديگر باله هايشان را آرايش ميدهند.در اين مرحله اينكه كدام قوي يا ضعيف است مطرح نبوده و رفتارهاي آشنايي زوجين با يكديگر صورت مي گيرد.
- ماهي نر از ماده خود با حركات زيباي باله و شنا ،خواستگاري كرده و ماده با حركات مشابهي به آن پاسخ مي دهد.اگر پذيرش طرفين صورت گيرد ماهي نر به سمتي كه ميخواهد لانه درست كند شناكرده و ماده به دنبالش حركت كرده و گويا با يكديگر مي خواهند لانه بسازند.از اين مرحله به بعد ماهي نر بسرعت به ساخت و تكميل لانه پرداخته و خيلي زود تخمريزي صورت مي گيرد.
- اگر مراسم اوليه آشنايي به خير و خوشي تمام نشود و يكي از طرفين ، از انجام رسوم معمول تكثير نسل طفره رود . زد و خورد ماهيان آغاز ميشود.در بيشتر موارد ماهي نر است كه غالب مي باشد مگر اينكه ماهي ماده بزرگتر و قويتر باشد كه در اينحال ميتواند زخمهاي قابل توجهي به ماهي نر وارد كند.
- دعواهاي ماهيان نر با ماده در غالب اوقات به زخمي جدي و مهلك تبديل نمي شود.صدمات تا زمانيست كه ماهي نر برتري خود را با گرفتن چند گاز از باله ها و دم ماده (و گاه از پلوها)به وي به اثبات برساند . بعد از آن ماهي ماده بيشتر به گوشهاي از جايگاه خزيده و در نوبتهاي مختلفي در محوطه حضور مي يابد و در صورتي كه آمادگي داشته باشند با دعوت نر به زير لانه رفته و تخم ميريزند و گرنه در نوبتهاي مكرري ماهي نر از ارعاب و تشويق براي حضور ماده براي تخمريزي استفاده كرده و نهايتا در غالب موارد اين رفتارها به تخمريزي منجر ميشود.

در به نتيجه رسيدن اين رفتارهاي توليد مثلي به تخمگذاري، نبايد عجله كنيد و شرايط مناسبشان را به هم بزنيد .در صورتيكه زوجين برايتخمگذاري آماده باشند و يكديگررا بپذيرند،فرايند آشنايي با يكديگر تا تخمگذاري بين 5 تا 12 ساعت(كمتر از نيمروز) بطول مي انجامد.اما گاه به دلايل متعددي از جمله آماده نبودن شرايط جسمي و روحي و محيطي براي طرفين طول اين دوره به 7 تا 10 روز نيزمي رسد.
- در صورتیکه تخمگذاری بیش از یک تا دو روز طول بکشد باید به ماهیان غذا بدهید.غذایی کامل که آب را آلوده نکرده(پایداریش در آب زیاد باشد) و روزانه یک وعده و به حدی که در همان زمان خورده شود.7 – تخمگذاري ماهيبا تخمگذاري ماهي ماده نقش و وظيفه وي در توليد نسل آينده به اتمام ميرسد.ديگر حضور وي درجايگاه نه لازم است و نه درست.اينك بايد پدر مهربان وظيفه مراقبت از تخمها را به عهده بگيرد.
- ماهي ماده رابعد از تخم ريزي از جايگاه خارج ميكنيم.او خطر بالقوه و بالفعلي براي تخمها و يانوزادان از تخم در آمده است.حضور او (ماهي ماده) باعث فشار بيشتر جسمي و روحي به ماهي نر ميشود.از طرفي ماهي نر به حضور دشمن تخمها در محوطه لانه نميتواند بي تفاوت باشد و دائم بايد در حال دور كردن او از محوطه لانه باشد و از طرف ديگر اين تعقيب وگريز سبب ميشود تا جمع آوري و سازمان دادن تخمها و لاروها توسط ماهي نر به درستيصورت نگيرد.
- تخمها بسته به دماي آب حدود 24 ساعت بعد تفريخ ميشوند(كمي زودتر يا ديرتر(
- لاروهاي نو رس (بچه فايترهاي تازه از تخم در آمده ) داراي ذخيره غذايي به ارث برده از مادر هستند كه حدود 3 روز آنها را از تغذيه بينياز ميسازد.
8 – عمليات پاياني
- در روز اول تفریخ تخمها،آنها بسیار کم حرکت بوده و ماهی نر به راحتی آنها را جمع آوری و مدیریت می کند.لذا خوب دیده نمیشوند.از روز دوم تفریخ شدن، فعالیتشان بیشتر شده و آنها رادر اطراف لانه و در حال سقوط از لانه یا در کف مشاهده می کنیم.ماهي پدر بدون تامل،از مرحله ريزش تخمها در مرحله جفتگيري تا سازماندهي و نگهداري تخمها و لاروها تا روز سوم بعد از تفريخ تخمها،بيدرنگ مشغول بازسازي لانه،جمع آوري تخمها و درمرحله بعد جمع آوري نوزادان از محوطه اطرف لانه و انتقالشان به لانه بوده است .اينكار سخت ،انرژي زيادي را طلبيده و او را به شدت خسته و نهايتا عصبي ميكند.يعني ازروز سوم تخمگذاري(روز دوم در آمدن نوزادها) تعداد نوزاداني كه از لانه خارج شده وبه اطراف پخش ميشوند بيش از اندازه اي است كه در هر بار جستجو و بازگشت به لانه توسط ماهي نر جمع آوري ميشود .اين شيطنت و نافرماني بچه ها در روز چهارم ازتخمگذاري (سوم از باز شدن تخمها)به حدي ميرسد كه ديگر ماهي نر قادر به سازماندهي آننبوده و از طرفي شدت فعاليت مداوم و سخت او را خسته و عصبي كرده است در اين مرحلهاست كه پدر مهربان ديگر توان انجام وظايف خود را نداشته و خود تهديدي براي بقاي لاروها(بچه ماهيها) به حساب مِي آيد.و بايد از جايگاه خارج شود.اين انتقال بسته به شرايط در روز سوم يا چهارم از تخمگذاري است.
- ماهیان فایتری که دوره تخمگذاری را به اتمام رسانده اند،از ذخیره غذایی بدنشان کاسته شده(رسیدن و خروج تخمها از بدن ماده وفعالیت شدید و مداوم نر)است و باید مورد توجه قرار گیرند.
- زخمهای برداشته شده در طول دوره تخمگذاری بر رویبدن ماده یا نر باید مورد توجه قرار بگیرد(هرچند غالبا جدی و کشنده نیست).باید پساز بازگرداندن آنها به جایگاههای اصلیشان نسبت به کاربرد مواد ضد عفونی کننده برای درمانشان توجه کرد.اين مرحله انتهاي فرايند تكثير و آغاز مرحله تغذيه ، مراقبت و پرورش نوزادان است.

مراکز فروش ماهی های زینتی و آکواریوم در استان تهران

بر روی ادامه مطلب کلیک کنید

ماهیان آکواریم آب شیرین بیش از بیست هزار گونه در دنیا شناسایی و یا با علم ژنتیکی بوجود آمده اند. تنها گونه های محدود و معینی از آنها به ایران وارد شده است که باتلاش و زحمات فراوان تکثیر پرورش آنها میسر شده است. مطالب مفید بصورت کتاب یا جزوه که بتوان به آن دسترسی پیدا کرد و یا مسائلی چون نگهداری، تکثیر، پرورش و تشخیص جنسیت را تحقیق و مطالعه کرد کمتر یافت می شود. در اینجا در مورد چند خانواده از ماهیهایی که با موفقیت در ایران قابل تکثیر و پرورش بوده اند صحبت شده است که میتوانید براحتی آنها را تکثیر و پرورش دهید

روشهای تکثیر و پرورش ماهی های سیچلاید

سیچلاید ها ماهی هایی وحشی، جنگجو که بسیار عصبانی عمل می کنند و تغییرات داخل آکواریم آنها را شدیداً ناراحت و مضطرب می کند.

انواع سیچلاید هایی که تا کنون در ایران قابل تکثیر و پرورش بوده اند عبارتند از :

دیسکاس، آنجل، اسکار، سیچلاید گوره خری، سیچلاید زرد و سیچلاید جولی و سیچلاید جک دمپسی هستند. که در واقع برای تکثیر و پرورش هر کدام از آنها باید یک جفت را در یک آکواریم قرار داد و شرایط سختی آب برای سیچلاید ها بین 5 تا 8 درجه DH می باشد. بهترین درجه حرارت برای تخم ریزی 27 درجه سانتی گراد است. سیچلایدها با میل و علاقه خودشان تخم ریزی می کنند و هیچ گونه تغییراتی را از طرف شما نمی پذیرند، بلکه ممکن است بر عکس جواب دهند و آنها را عصبانی کند که در مواقع عصبانیت معمولاً بین جفت نزاع و درگیری بوجود می آید که آنها همدیگر را مقصر قلمداد می کنند. دیده شده است که گاهی این نزاع ها که بین نر و ماده اتفاق افتاده است آنقدر زیاد و شدید بوده است که حتی منجر به تلف شدن یکی از آنها شده است. بنابراین سعی کنید همیشه با آنها بآرامی رفتار کنید. برای تکثیر از سیچلاید ها بهتر است یک گله 10 تایی از آنهایی که بخوبی تغذیه شده اند و رشد کافی داشته اند را در یک آکواریم بزرگ نگه داری کنید. شرایط نگهداری و تغذیه آنها باید کاملاً اصولی و تمام شرایط لازم مهیا و آماده باشد. ماهی های انتخاب شده باید جوان، سالم ، بدون نقص عضو، سرحال ، شاداب ، خوش رنگ، چابک و قبراق باشند. معمولاً چند روز که بگذرد، سیچلاید ها خودشان به انتخاب جفت می پردازند. بطوریکه هر سیچلاید نر در یک قسمت آکواریم حکومت تشکیل و هر کس که به قلمرو او نزدیک شود مورد حمله قرار می دهد. ماهی ماده به قلمرو نر مورد علاقه می رود و در آنجا ساکت  می ایستد و باحرکات خاصی اعلام قبول ازدواج با نر انتخاب شده را می دهد. دیده شده است که در اکثر مواقع ماده قویترین و بهترین نر را انتخاب  کرده است و هیچ ماهی دیگری حق ورود به منطقه جفت را نخواهد داشت، اگر بر اثر لجاجت ماهی دیگری وارد قلمرو جفت شود بر اثر ضربات زیاد آنها از بین خواهد رفت. بنابراین باید وضعیت ماهیها را کنترل کنید، هرگاه در بین آنها جفتی یکدیگر را واقعاً انتخاب کردند بهتر است آن جفت را بآرامی به آکواریمی که از قبل آماده کردید انتقال دهید و در واقع شروع کار تکثیر و پرورش سیچلایدهای شما با موفقیت انجام شده است.

ماهی اسکار سلطنتی

اسکار سلطنتی با ابهت ترین، جذاب ترین و پرطرفدار ترین ماهی آکواریم بحساب می آید. برای تکثیر و پرورش اسکار نکات مهم و فراوانی را باید همواره در نظر داشت .

اگر یک جفت اسکار جوان و سرحال که تازه همدیگر را انتخاب کرده اند و با هم جفت شده اند را با یکدیگر در یک آکواریم نگهداری کنید. خیلی زود شاهد تخم ریزی آنها خواهید بود. اسکار دوست دارد تخمهایش را در کف و روی سطحی صاف بریزد. تخمهای اسکار چسبندگی دارند و به شکل گرد و قهوه ای رنگ و هر عدد آن تقریباً اندازه یک عدد ماش است. در کف آکواریم بهتر است یک تخته سنگ صاف قرار دهید. ( بهتر است تخته سنگ از جنس مرمریت یا گرانیت باشد که تخمها را خراب نکند. سنگهای گچی یا آهکی تخمها را فاسد می کنند. ) آکواریم باید دارای فیلتر مناسب، اکسیژن کافی، نور کافی باشد. به مولدین باید غذای مناسب داده شود. بهترین غذا برای آنها غذاهای زنده مثل ماهی رودخانه، بچه قورباغه و آبزیان بزرگ هستند. روزانه یکبار کاملاً آنها را خوب سیر کنید و غذاهای اضافی را از آب خارج نمایید و مقداری از آب را تعویض کنید. ( بعضی اوقات اشخاص تعداد زیادی ماهی رودخانه را در آکواریم می ریزند و آنها تعدادی را می خورند و بقیه را می کشند و رها می کنند. چون سیر می شوند و بیشتر از آن میل به خوردن ندارند، از طرفی دوست دارند هیچ مزاحمی در آکواریمشان نباشد. بعد از چند ساعت ماهی های مرده رودخانه ای در آکواریم اوضاع خرابی را بوجود می آورند. بتدریج اکسیژن آب اشکال پیدا می کند و آلودگی آب باعث تلف شدن جفت اسکار شما خواهد شد) چنانچه غذای زنده در اختیار نداشتید می توانید دل گاو یا گوسفند را تمیز کنید و به اسکارها بدهید.

اسکارهای جفت شده که در یک آکواریوم تنها هستند. خیلی زود سنگ کف را بعنوان محل تخم ریزی انتخاب می نمایند و آنرا شروع به تمیز کردن می کنند. زمانیکه نر و ماده بر روی سنگ بروند و شروع به تمیز کردن آن بکنند، لحظات تخم ریزی نزدیک می شود. که ابتدا با بیرون آمدن لوله تخم ماهی ماده از زیر شکمش که تقریبا به اندازه 3 میلیمتر خارج می شود و شکل لبه آن گرد و چاق است شروع می شود. همزمان لوله اسپرم نرم هم تقریبا به اندازه 5/1 میلیمتر خارج می شود که شکل لبه آن زوکی شکل است.

نر و ماده هر دو چند ساعت قبل از تخم ریزی بر روی سنگ با لرزش و تمیز کردن و با حالات شدید و تغییر رنگ و پر رنگ شدن شروع به آماده و تمیز کردن محل تخم ریزی می کنند.

ماهی ماده با لرزشهای مخصوصی به سطح سنگ نزدیک می شود و تخم ریزی را شروع می کند و بصورت یک خط ردیفی از اول تا انتهای سنگ تخمها را بر روی آن می چیند و چون چسبنده هستند تخمها به سنگ چسبیده می شوند. پشت سر ماهی نر با حرکات و رقصهای شادی و لذت و با لرزشهای مخصوص روی تخمها اسپرم رها می کند. و به همدیگر اعلام رضایت می کنند. این ابزارهای علاقه همراه با بوسه زدن و یا نوازش با لب به همدیگر اعلام می شود.

حدود دو ساعت این حرکات زیبا و موزون همراه تخم ریزی ادامه خواهد داشت. شادی آنها لحظه به لحظه زیادتر می شود و ابراز علاقه آنها شدیدتر و خشن تر به ظاهر می رسد، بطوریکه آب آکواریوم به تلاتم می افتد. اگر آکواریوم در پوش نداشته باشد گاهی بیرون می پرند و صدمه خواهند خورد. بنابراین حتما روی آکواریوم را بپوشانید و هرگز برای آنها ایجاد مزاحمت نکنید.

بعد از اتمام تخم ریزی ماهیها شل و بی حال بصورت مورب و کج در کنار همدیگر آرام می گیرند، در اینحالت سطح آب کف زده است و رنگ آب بر اثر تجزیه اسپرم نرم ها شیری رنگ شده است که باید قسمتی از آب تعویض یا داخل آکواریوم را فیلتر بگذارید تا آب دوباره شفاف و زلال شود.

از اینجا به بعد به دو طریق می توانید از تخمها محافظت کنید.

1- ماهیهای مولد را به آرامی به آکواریومی که از قبل آماده کرده اید منتقل سازید.

2- سنگ تخمها را بآرامی به آکواریومی که شرایط مناسب دارد منتقل دهید.

1- حالت اول:

چنانچه از تخمها مقدار زیادی توسط حرکات ماهیها در نقاط دیگر آکواریوم پاشیده شده است و امکان جابجایی تخمها نیست، در اینصورت بهتر است ماهیهای مولد را از آنجا به آکواریوم آماده دیگری بآرامی انتقال دهید (آکواریوم باید از قبل کاملا آماده و مهیا شده باشد)

2- حالت دوم:

چنانچه تخمها بصورت مرتب و منظم بر روی تخته سنگ چیده و چسبیده شده اند. می توانید بآرامی سنگ تخمها را به آکواریومی با مشخصات آب تخمها که از قبل آماده کرده اید منتقل سازید. در هر دو حالت تفاوتی وجود ندارد و معمولا نتیجه یکسان حاصل خواهد شد. چیزی که مهم است باید حتما تخمها از دسترس ماهیها دور شوند و آنها را با شرایط و اصول صحیح نگهداری کنید. برای آکواریوم تخمها حتما باید اکسیژن کافی قرار دهید، چنانچه آب تخمها شیری رنگ است حداقل 3 روز فیلتر در آکواریوم کار بگذارید تا آب را کاملا شفاف و روشن کند. می توانید در صورت تشخیص و نیاز مقداری از آب را با آب مناسب و آماده تعویض نمائید.

سپس به آب تخمها داروی متیلن آبی بمقدار 1/0% اضافه می کنیم. هجوم و حمله قارچها به تخمها باعث فساد آنها می شود داروی متیلن آبی علاوه بر جلوگیری از هجوم و حمله قارچها رشد باکتریهای مضر را هم کنترل و بحالت ثابت و فیکسه نگه می دارد و آسیبی به تخمها وارد نمی شود. بعضی اوقات تخمها آنقدر نزدیک به هم و گاهی هم روی یکدیگر چیده شده اند که چنانچه یک تخم مورد هجوم قارچها قرار بگیرد خیلی سریع بقیه تخمها هم با لایه های ابری سفید رنگی پوشیده می شوند، که در واقع مورد هجوم و حمله قارچها قرار گرفته اند و بدین صورت باعث فساد تخمها خواهد شد. بصورت تجربی بدست آمده است که اگر هر روز مقداری از آب تعویض و مقداری داروی متیلن آبی تازه حل شده به آب تخمها اضافه شود. در مواقعی که شرایط آکواریوم تخمها وضعیت خوبی ندارد بسیار عمل مفیدی است که نتیجه باروری و باز شدن تخمها را بالا می برد.

از آنطرف دیگر ماهیهای مولد هستند که باید آنها را بآرامی انتقال دهید و آکواریوم آنها مرتب و منظم باشد. تغذیه در تخم ریزی برای مراحل بعدی آنها نقش مهم و سرنوشت سازی دارد. باید دقت کنید آنها را ضعیف یا بیمار نکنید که در اینصورت مدتی تخم نخواهند ریخت. آنهایی که به مولدین اسکار فقط ماهی رودخانه می دهند، باید نکات را مورد توجه قرار دهند.

1- ماهیهای رودخانه ایی ممکن است حامل امراض و بیماریهای باشد که با ورود آنها به آکواریوم مولدین، خیلی زود محیط آنها را آلوده و در آنجا تکثیر و منتشر می شوند. و سپس به اسکارها منتقل خواهند شد. بنابراین حتما باید از سلامت ماهیهای رودخانه ایی اطمینان حاصل کنید.

2- می توانید به ماهیهای رودخانه ایی غذاهای مقوی و انواع ویتامینها و املاح مورد نیاز را بدهید. سپس با در اختیار گذاشتن ماهیهای رودخانه ای برای اسکارها آن ویتامینها و املاح مفید را به ماهیهای اسکار مولد انتقال دهید. که باعث تقویت و رشد و سلامت آنها شود.

حالا باز می گردیم به آکواریوم تخمها

تخمها در آکواریومی قرار گرفته اند که اولا آب شفاف، زلال و تمیز است.

دوما سختی آب تخمها بین 5 تا 8 درجه DH است.

در اینصورت معمولا سه روز که بگذرد تخمها می ترکد و شروع به باز شدن می شود. از روز چهارم روی سنگ در حالیکه از سر چسبیده به تخته سنگ هستند دم تکان می دهند که تعداد تخمهای باز شده بر روی تخته سنگ مشخص می شود. کم کم از سنگ جدا می شوند و با یک شنای کوتاه دوباره به کف می افتند. بهتر است ارتفاع آب را حداکثر به 15 سانتیمتر برسانید و اکسیژن آب به اندازه کافی باشد و تغییرات سریع برای تخمها نداشته باشید. لارو اسکار در زیر شکمش دارای کیسه زرده مجهز و کاملی است که تا چهار روز غذایش را تأمین می کند. توجه کنید چنانچه آب بر اثر تجزیه تخمهای فاسد شده آلوده شده باشد لاروها بی حال و کسل می شوند و متابولیسم (جذب کیسه زرده) بخوبی انجام نمی گیرد و ممکن است لاروها تلف شوند. در اینصورت باید اقدام به تعویض آب لاروها کنید. (آب باید آماده و مهیا باشد)

در این مدت هیچ غذایی نباید به لاروها بدهید. چنانچه تعداد آنها زیاد است بهتر است آنها را در چندین آکواریوم پخش کنید و فضای کافی برای رشد و فعالیت آنها با توجه به تمام نکات ضروری واجب در مورد نگهداری آنها را انجام دهید.

می دانید بهترین غذا برای لاروهای تازه از تخم در آمده می تواند نوزادان میگو باشد که باید از قبل تدارک دیده باشید. مقدار نوزادان میگو را باید به حساب بریزید زیرا اگر اضافه تر وارد آکواریوم لاروها بریزید، بعد از چند ساعت نوزادان میگو در آب شیرین می میرند و در آب تجزیه می شوند و باعث آلودگی و فساد آب می شوند و در نتیجه این آلودگی ها به لاروها اثر می کند و باعث تلفات آنها خواهد شد.

بنابراین غذا دادن لاروهای اسکار باید با دقت و حوصله انجام شود. چنانچه اکسیژن محلول در آب لاروهای اسکار کم باشد. خیلی زود دچار عوارض و تلفات زیادی خواهند شد. که اگر کمبود اکسیژن در آکواریوم لاروها را سریعا تأمین نکنید. خیلی از لاروها تلف خواهند شد. در مواردی که تشخیص می دهید آب لاروها آلوده شده است. بهترین راه علاج جابجایی بچه ماهی ها به مکان جدید و با آب سالم و تمیز و آماده است یا حداقل مقداری از آب آنها را باید تعویض نمائید و مقداری هم داروی متیلن آبی به آب اضافه کنید.

هر چه سطح وسیعتری برای تعداد کمتری لارو اسکار در نظر بگیرید درصد خطاهای شما کمتر بروز حوادث دارد. و دیرتر باعث تلفات آنها خواهد شد. و در نتیجه تعداد بیشتری از آنها دوران لاروی خود را با موفقیت پشت سر می گذارند. بعد از 15 روز که دوران لاروی اسکارها تمام می شود مقاومت آنها بیشتر خواهد شد و به دوران بچه ماهی وارد می شوند در این مرحله مقاومت بیشتری دارند. ایجاد شوک و استرس و تغییرات سریع در خواص و شرایط آب و کمبود اکسیژن محلول در آب اگر باعث تلفات بچه ماهیها نشود احتمال کج شدن اندامهای بدن بخصوص دهان بچه ماهیها خواهد شد. که هر چه بچه ماهیها بزرگتر می شوند کج بودن دهانشان مشخص تر می شود که در حال حاضر این عارضه را بعنوان سکته کردن ماهی می دانند. در حالیکه اگر در اوایل زندگی لاروها و در دوران بچه ماهی کلیه نکات گفته شده را رعایت کنید قطعا چنین عوارضی برای ماهیها بوجود نخواهد آمد.

مسئله مهم دیگر که باید گفته شود سوء تغذیه بچه اسکارها است. تغذیه نامناسب و اشتباه باعث می شود اسکارهای گرسنه به همدیگر حمله کنند و در وحله اول چشم هم جنسان خودشان را می خورند. بنابراین بعد از مدتی اکثر بچه اسکارها چشم نخواهد داشت و کور شده اند. اگر تمام نکات و اصول تکثیر و پرورش اسکارها را بخوبی رعایت کنید. در آنصورت پرورش اسکار برایتان خیلی آسان خواهد بود. دقت کنید همیشه برای اسکارها باید فضای کافی در نظر بگیرید تا آنها با نشاط و سرحال باشند و خیلی سریع و زود رشد کنند. زنجیره کنترل و مراقبتهای ویژه را که شامل اکسیژن کافی، نور کافی، تغذیه مناسب و مقوی با غذاهای زنده، آب سالم و تمیز، فیلتر مناسب، جلوگیری از بروز حوادث مانند ایجاد شوک و استرس و تغییرات سریع DH آب، PH آب، درجه حرارت آب و کنترل و پیشگیری امراض و بیماریها که همه این عوامل را باید بدقت توسط شما رعایت و منظم باشد. در هر صورت چنانچه با هر حالت غیر عادی که منجر به تلفات بچه اسکارها مواجه شدید باید تشخیص صحیح بدهید که :

1- آیا آب آلوده شده است.

2- آیا غذا دادن اشکال دارد.

3- آیا درجه حرارت آب اشکال پیدا کرده است.

4- آیا DH آب تغییر کرده است.

5- آیا به ماهیها شوک وارد کرده اید.

6- آیا ماهیها در خطر ابتلاء به یک بیماری هستند.

بعد از تشخیص، سریعا اقدام به برطرف ساختن آن مشکل بپردازید و پیشگیری لازم برای جلوگیری از ادامه تلفات آنها را بعمل آورید.

کاری را که برای عموم اتفاقات رخ داده، باید سریعا انجام دهید. تعویض قسمت یا تمام آب بچه اسکارها خواهد بود. و با توجه به تشخیص گاهی لازم است بچه اسکارها را به محیط سالم و تمیز دیگری انتقال دهید. بقیه موارد تشخیص باید با نظر خودتان و طبق دستورالعمهای همان تشخیص انجام دهید. چنانچه کافی نبود در صورت نیاز می توانید به صاحب نظران و متخصصین پرورش ماهی مراجعه و از آنها راهنمایی و کمک بگیرید.

طرز تشخیص جنسیت اسکار

ماهی نر:

1- نوک لوله اسپرم نر شبیه به نوک قلم نی و زوکی شکل اس.

2- قوز روی سر ستبر و بلندتر است.

3- لبهای پهن و ضخیمتری نسبت به ماده دارد و کمی دهانش بزرگتر است.

ماهی ماده:

1- نوک لوله تخمدان درست شبیه تخم و لبه آن گرد است.

2- قوز روی سر کوتاه تر است.

3- لبهای ماده باریکتر و نازکتر و دهان آن کوچکتر است.

آنجل یا فرشته ماهی

آنجل یا فرشته ماهی دارای انواع متعددی است. در گروه سیچلایدها، آنجل یکی از زیباترین ماهیها بحساب می آید و از طرفداران زیادی برخوردار است. آنجل باله بلند چلگیس، آنجل نیم تنه مشکی، آنجل ببری، آنجل سفید، آنجل مشکی، آنجل باله بلند دودی، آنجل باله بلند سفید هستند، که در ایران تکثیر و پرورش یافته اند و اکثر علاقمندان به این ماهیها برای انتخاب ماهیهای مولد خوب باید تعدادی از آنجلهای جوان، شاداب، سرحال و بدون نقص باله ها و عضو را بصورت گروهی در شرایط عالی نگهداری کنند. و از بین آنهایی که با همدیگر جفت می شوند برای تکثیر و پرورش جدا کنند. برای اینکار باید در روی هر دیواره آکواریوم چندین تکه سنگ به اندازه ارتفاع آکواریوم و به عرض 5 سانتیمتر قرار داده شود. بطوریکه تکه سنگ با دیواره آکواریوم بصورت مورب و زاویه ایی تقریبا 55 بوجود آورد. آنجلها محلهایی که دارای شیب است برای تخمریزی انتخاب می کنند.

ماهیهای آنجل جوان معمولا بین 10 تا 12 ماهگی بالغ می شوند و در آنموقع بین 13 تا 15 سانتیمتر طول خواهند داشت.

در یک گروه معمولا آنجلها برای انتخاب جفت حرکات و رقصهای مخصوصی را انجام می دهند. با سرعت بطرف جفت مورد علاقه شان حرکت می کنند و بنظر می رسد بهمدیگر ضربه وارد می آورند ولی اینطور نیست. ابراز علاقه و دعوت به ازدواج و تمایل یکدیگر را با این حرکات به نمایش می گذارند. ادامه این حرکات رقصها و گردشگهای سریع به چپ و راست بالاخره انتخاب جفت را در برخواهد داشت زمانیکه اعلام قبول ازدواج را نر و ماده با یکدیگر دادند. آنوقت جفت یکدیگر را پذیرفته و حرکات به شکل منظم و دقیق ظاهر می شوند. بطوریکه موازی با همدیگر و در یک ستون و به یک فاصله معین با همدیگر حرکت می کنند. آنها به تمام نقاط آکواریوم سرکشی می کنند تا بالاخره مکان مناسب که معمولا یکی از آن تکه سنگهایی است که به دیواره آکواریوم تکیه داده اید را بعنوان محل تخم گذاری انتخاب و شروع به تمیز کردن آن می نمایند.

ماهیهای دیگر چنانچه دخالت کنند با عکس العمل شدید آنها مواجه خواهند شد و گاهی ضربه ایی هم خواهند خورد. آنجلهای جفت شده با لبهای مکنده شان و لرزش های مخصوصی منطقه ای را بر روی تکه سنگ برای تخمهایشان بدقت تمیز می کنند در اینحالت بهتر است بآرامی آنها را به یک آکواریوم آماده که از قبل تدارک دیده اید با همان تکه سنگ انتخاب شده جفت انتقال دهید. (اگر تعدادی تکه سنگ مشابه داشته باشید بهتر است چون موقعی که آنرا خارج می کنید باید یک عدد دیگر برایشان قرار دهید تا از نبودن محل تخمها عصبانی نشوند) گاهی دیده شده است آنجلهایی با همدیگر جفت شده اند و محلهای نامناسبی را انتخاب کرده اند. مثلا شیشه بخاری آکواریوم یا از این قبیل اشیاء که در آنصورت اگر برای اولین بار تخمریزی می کنند باید اجاره بدهید تخمهایشان را در همان محل بریزند. در غیر اینصورت قهر خواهند کرد و مدت طولانی تخمریزی نخواهد کرد. آنجلهای جوان جفت شده اگر خوب تغذیه شوند معمولا بین 8 الی 15 روز یکبار تخمریزی خواهند کرد. آنجلها هم در موقع تخمریزی لوله مخصوصی از بدنشان خارج می شود که معمولا لوله تخمدان ماهی ماده حداکثر تا 2 میلیمتر بیرون می آید و لبه آن گرد و پهن است. و لوله اسپرم ماهی نر حداکثر تا 1 میلیمتر بیرون می آید که لبه آن زوکی شکل و کوچک است. بعد از بیرون آمدن لوله ها، تخمریزی در محلی که از قبل انتخاب و تمیز شده است شروع می شود.

ماهی ماده با نزدیک شدن به صورت زاویه ایی و با لرزش مخصوصی تخمهایش را بصورت زنجیر و ردیفی بر روی تک سنگ می چسبانند.

پشت سر ماهی نر فعالیت می کند و با رها ساختن اسپرم بر روی تخمها آنها را بارور می سازد. بعد از حداکثر 2 ساعت تخمریزی تعداد زیادی تخم بر روی تکه سنگ چسبیده خواهد شد و در آخر، تخمریزی تمام خواهد شد.

بهتر است بآرامی تخمها را با سنگش به آکواریومی که دارای شرایط لازم و از قبل آماده شده است منتقل شوند. و به جای تکه سنگ تخمها که بر می دارید یکعدد تکه سنگ مشابه به جای آن قرار دهید که جفت آنجل از نبودن سنگ تخمها عصبانی نشوند.

آب تخمها باید دارای DH بین 5 تا 8 درجه باشد و دمای 27 درجه سلسیوس مناسب خواهد بود. مقداری داروی متیلن آبی به مقدار 1/0% به آب تخمها اضافه می کنیم تا از هجوم و حمله قارچها به تخمها جلوگیری بعمل آید. معمولا بعد از 48 ساعت تخمها باز و تبدیل به لارو می شوند. و روی سنگ در حالیکه با سر چسبیده به سنگ هستند. دم تکان می دهند و اصطلاحا گفته می شود تخمها باز شده و در مرحله دم تکان دادن هستند. بعد از آن از سنگ جدا می شوند و همه آنها در یک گوشه ایی از آکواریوم تجمع می کنند. همانطوریکه می دانید لاروها همراه با خودشان دارای کیسه زرده ایی در زیر شکمشان هستند که تا سه روز از آن تغذیه می کنند. سنگ تخمها را بآرامی آنها را بخارج بیاورید. در این مرحله بر اثر تجزیه پوسته تخمها مقداری آب آلوده شده است مقداری از آب را با آب مناسب که از قبل آماده ساخته اید تعویض کنید تا علاوه بر تمیزی آب؛ لاروها شاداب شوند و کیسه زرده آنها بخوبی جذب بدنشان بشود. چنانچه آب آلوده باشد لاروها ضعیف و بی حال و سفید خواهند شد و کمرشان خم می شود و کیسه زرده آنها آب می رود و در نهایت تلف خواهند شد. (برای تهیه آب مناسب باید DH آب برای لارو آنجل بین 3 تا 5 درجه باشد و یکهفته آنرا با فیلتر ذغالی فیلتراسیون کنید که در آنصورت آب شفاف و کریستالی خواهد شد و درجه حرارت را روی 27 سلسیوس ثابت نگهدارید و تغییر نداشته باشد.)

بعد از جذب کیسه زرده؛ لاروها خیلی حریص غذا خوردن هستند و از صبح روز چهارم که دارای شنای آزاد شده اند می توانید به آنها غذای زنده و مقوی بدهید بهترین غذای زنده در این مرحله نوزادان میگو هستند. بهمین منظور باید تخم میگوی نمکی را طوری تنظیم کنید که همزمان با نیاز لاروها آنها هم تبدیل به نوزادان میگوی تازه بدنیا آمده شوند تا بخوبی توسط لاروها قابل صید و خوردن باشند. چنانچه از نوزادان میگو که 24 ساعت قبل از تخم درآمده باشند. و آنها را استفاده کنید بدلیل بزرگ بودن نوزادان میگو لاروهای آنجل آنها را نمی توانند صید و مورد مصرف قرار دهند. این موضوع در روزهای اول دارای اهمیت زیادی است. چنانچه لاروها نتوانند غذا بخورند در مدت 48 ساعت آینده تمام آنها بر اثر نخوردن غذا خواهند مرد.

مطلب مهم دیگر که در این مرحله باید دقت کافی بشود. مقدار غذایی که لاروها احتیاج دارند باید به همان اندازه برایشان بریزید. چنانچه اگر اضافه تر از مصرف آنها ریخته شود. نوزادان میگو در آب شیرین بعد از چند ساعت می میرند و در آب تجزیه خواهند شد و خیلی سریع آب آلوده و کثیف می شود و همین امر باعث تلفات لاروها خواهد شد. برای اینکه درصد تلفات به پایین ترین حد ممکن برسد باید اولا به لاروها فضای کافی اختصاص دهید. و به مکان بزرگتری انتقال دهید.

دوما: آلودگی آب را کنترل کنید در صورت مشاهده اولین تلفات خیلی زود آب را با آب سالم و آماده تعویض کنید.

سوما: بهتر است تا 15 روز اول برای آب لاروها داروی متیلن آبی استفاده کنید تا از آلودگی و تلفات لاروها جلوگیری شود.

طرز تشخیص جنسیت آنجل:

ماهی نر:

1- نوک لوله اسپرم نر زوکی شکل شبیه به نوک قلم نی است.

2- لبهای پهن و ضخیمتری نسبت به ماده اش دارد و کمی دهانش بزرگتر است.

3- قوز روی سر نر دارای بر آمدگی بیشتری نسبت به نوع ماده اش دارد.

4- باله زیرین بلندش در محل تلاقی با بدن زاویه باز ایجاد می کند.

ماهی ماده:

1- نوک لوله تخمدان درست شبیه به تخم و لبه آن گرد است.

2- لبهای نازکتر و باریکتری دارد و کمی دهانش کوچکتر است.

3- قوز روی سر ماده دارای برآمدگی کمتری نسبت به نوع نرش است.

4- باله زیرین بلندش در محل تلاقی با بدن زاویه قائمه ایجاد می کند.

ماهی دیسکاس

زیباترین و قشنگ ترین ماهی آب شیرین باعتقاد اکثر کارشناسان ماهیهای دیسکاس هستند. دیسکاسها دارای انواع رنگاهی گوناگونند. مانند دیسکاس آبی، قهوه ایی، سبز که معمولا در 15 ماهگی بالغ می شوند. تمام شرایط و نگهداری و تکثیر آنها مشابه آنجل بهتر صورت می گیرد معمولا داخل گله خودشان همدیگر را انتخاب کنند. یکجفت مولد دیسکاس  خوب از تخمها مراقبت می کنند. و معمولا هر 15 روز یکبار تخمریزی انجام می دهند. آب دیسکاسها باید دارای سختی 3 تا 5 درجه DH باشد و دمای آب آنها 27 درجه سلسیوس ثابت باشد. دیسکاسها تخمهایشان را روی اشیاء شیب دار می گذارند. معمولا 48 ساعت بعد از تخمگذاری تخمها باز خواهند شد.

لاروهای دیسکاس سه روز احتیاج به هیچ غذایی ندارند چون از کیسه زرده ایی مجهز که در زیر شکم دارند تغذیه می کنند.

از صبح روز چهارم بعد از تولد لاروها به بدن والدین خود می چسبند و از لعابی که از پوست آنها تراوش می شود تغذیه می شود تغذیه می کنند. بعضی معتقدند که تخمهای خراب و تجزیه شده که رشد باکتریها را همراه دارد می تواند غذای چند روز لاروهای دیسکاس باشد ولی چیزی که ثابت شده است حضور والدین در هر حالت برای غذا دادن و پرورش لاروهای دیسکاس کاملا واجب ضروری است. زمانیکه بچه ها بخوبی شنای آزاد پیدا کنند و بتوانند نوزادان میگو را بخورند می توان والدین را از آنها دور ساخت و مولدین را برای نوبت بعدی تخمریزی آماده ساخت. تعویض آب به رشد و شادابی بچه های دیسکاس کمک می کند. زیرا آب دیسکاسها بر اثر مدفوع و غذاهای اضافی و مانده در آکواریوم آلوده و کمی اسیدی می شود که در نتیجه آب باعث سوختن لبه های باله و دم آنها خواهد شد. از طرفی دیگر بر اثر تبخیر آب املاح موجود در آب مانند نمکهای کلسیم و منیزیم باقی می مانند و آب را سنگین می کنند که برای دیسکاسها قابل تحمل نیست. بنابراین بهتر است همواره باندازه ایی که آب تبخیر می شود. به همان اندازه هم شما آب از آکواریوم خارج کنید. سپس آب آماده و مناسب اضافه کنید تا همواره تعادل بین املاح موجود در آب و سختی آب برای دیسکاسها برقرار باشد. (تمام نکات و شرایط مربوط به قسمت ماهی آنجل در مورد دیسکاسها صدق می کند لطفا به قسمت ماهی آنجل مراجعه شود)

تكثير و نگهداري گورامي ها

گوارامیها دارای انواع زیادی هستند. آنهایی که در ایران تاکنون تکثیر و پرورش یافته اند، شامل: گوارامی آبی، کاذبی، زرد و گوارامی عسلی، گوارامی بوسنده، گوارامی پرل، فایتر یا سیامی جنگجو، گوارامی دارف کوتوله و گوارامی بهشتی هستند.
که اغلب این ماهیها به ماهیهای ضعیفتر و کوچکتر از خود آزار می رسانند. بنابراین باید همیشه گوارامیها را رقم بندی کرد و گوارامیهایی که با ماهیهای داخل آکواریوم یک اندازه باشند قرار داد.
نگهداری از گوارامیها کار آسان و ساده ایی است چون مقاومتشان نسبت به بقیه ماهیهای آکوریومی بیشتر است.

چنانچه گرسنه بمانند خیلی زود هم جنس خواری می کنند و اگر بتوانند حتی بقیه ماهیها را طعمه خود می کنند و آنها را بعنوان غذا می خورند.
گوارامیها خیلی زیاد تغییر رنگ می دهند، در مواقع ترس و آمیزش رنگ آنها پررنگ می شود و با هر تغییراتی در داخل آکواریوم رنگ آنها عوض می شود. برای تکثیر گوارامیها باید از ماهیهای بالغ که معمولا بین 6 تا 8 ماهگی بالغ می شوند انتخاب کرد.

باید از بهترین آنهایی که سرحالتر، شادابتر و خوب رشد کرده اند و نسبت به بقیه بزرگترند و در واقع از شاه تخمها یا شاه ماهیها هستند انتخاب و مورد استفاده تکثیر قرار گیرند.

روش تکثیر و پرورش انواع گوارامیها

تمام گوارامیها برای تکثیر و پرورش شرایط یکسان و مساوی دارند.

چنانچه شما بتوانید یک نوع آن را با موفقیت تکثیر و پرورش دهید از بقیه گونه های دیگر گوارامیها براتی خواهید توانست تخمگیری بعمل آورید و براحتی آنها را پرورش دهید.

در ابتدا بایستی گوارامیهای ماده و نر قبل از تخمگیری 15 روز بطور جداگانه نگهداری شوند تا علاوه بر علاقه و میل بیشتر تعداد تخم زیادتری را در موقع تخمریزی رها سازند.

ترتیب و رعایت انجام کارهای لازم برای تکثیر گوارامیها دارای اهمیت زیادی است. چنانچه بموقع آن کارها انجام نگیرد نتیجه تکثیر خراب خواهد شد.

باید همزمان با آماده ساختن ماهیهای مولد برای انجام تخمریزی پیش بینی لازم را برای تهیه غذای لاروهای گوارامیها صورت بگیرد و از قبل اقدامات لازم را انجام داد و برای آنها غذا تهیه کرد.

لاروهای گوارامی در ابتدا خیلی ریز هستند و غذای خیلی ریزتری احتیاج دارند. معمولا نوزادان میگو را تا یکهفته بعد از شنای آزاد نمی توانند صید کنند و بخورند زیرا برایشان بزرگ است و اگر بی غذا بمانند تمام آنها تلف خواهند شد.

بنابراین باید موجودات زنده خیلی ریزتری را مانند انفوزئرها و فیتوپلانکتنها را تولید کرد. تا لاروهای گوارامی بعد از آنکه کیسه زرده زیر شکمشان را جذب کردند و دارای شنا آزاد شدند، بتوانند آنها را بعنوان اولین غذا استفاده نمایند.

طرز تهیه آنفوزئرها و فیتوپلانکتنها:

ابتدا ظرفی را آب کنید و در مکانی قرار دهید که نور مستقیم آفتاب به آن بتابد. برای تولید فیتوپلانکتنها و تک سلولیهای گیاهی مقداری برگ کاهو را داخل ظرف قرار دهید. برای تولید انفوزئرها بهتر است مقداری کاه گندم را داخل ظرف قرار دهید. بعد از گذشت یکهفته داخل آب موجودات ره بینی و خیلی ریزی تولید شده اند که غذای لاروهای گوارامی در مرحله اولیه زندگی شان خواهد بود.

طرز تکثیر و پرورش گوارامیها

ابتدا آکواریومی که ارتفاع آب آن 15 سانتیمتر باشد را با آب که دارای سختی 6 تا 8 درجه DH و دمای مناسب 27 درجه سلسیوس باشد، مهیا و آماده می سازیم.

برای جلوگیری از مزاحمتهای احتمالی دور آکواریوم پوشیده می شود که از بیرون برایشان مزاحمت ایجاد نشود و داخل آکواریوم شن یا ماسه و شعله اکسیژن قرار داده نمی شود. گوارامیها قادرند از سطح آب اکسیژن بگیرند و باید در محیطی آرام و ساکت و بدور از مزاحمتهای دیگران و بدون تلاتم آب تخمریزی کنند.

چند شاخه گیاه طبیعی یا مصنوعی در روی سطح آب قرار دهید.

از آنجائیکه گوارامیهای نر خیلی زیاد علاقه به تخمها و نوزادان دارند با شتاب و عجله می خواهند صاحب نوزاد شوند و این عجله و شتاب در مواقعی که ماهی ماده آمادگی نداشته باشد اختلاف بوجود می آید و ماهی نر شروع به زدن و کندن دم و باله های ماهی ماده می کند. اگر ماهی ماده همچنان بی میل و بی رغبت به تخمریزی باشد، آنچنان ضربات شدیدی را خواهد خورد که گاهی منجر به تلف شدن ماهی ماده خواهد شد.

وجود چند شاخه گیاه طبیعی و مصنوعی پناهگاهی برای ماهی ماده خواهد بود که بتواند رد لابلای آنها پنهان و مخفی شود. و بتدریج ماهی ماده آماده خواهد شد و با گذشت چند ساعت اعلام آمادگی برای تخمریزی خواهد کرد. و بدون ناراحتی و درگیری و با بدن سالم و شاداب به کنار ماهی نر خواهد آمد و با راهنمایی ماهی نر به قسمت لانه هوایی هدایت می شود. و در آنجا آرام باقی می ماند و در چندین مرحله با ماهی نر تخمریزی می کنند.

بنابراین نحوه تخمریزی و مراحل انجام کارها بترتیب اهمیت بشرح زیر است.

1- آکواریوم محل تخمریزی باید دارای آبی با سختی بین 6 تا 8 درجه DH و دمای 27 درجه سلسیوس باشد. ارتفاع آب حداکثر 15 سانتیمتر و دور آکواریوم پوشیده شود.

اکسیژن داخل آکواریوم قرار نمی گیرد چون باعث تلاتم آب خواهد شد و گوارامیها محیط آرام و ساکت را دوست دارند. هیچگونه شن و یا ماسه در کف قرار ندهید و هرگز برای آنها مزاحمت ایجاد نکنید. چند شاخه گیاه داخل آکواریوم قرار دهید تا علاوه بر اینکه محیط طبیعی برای ماهیها ایجاد می شود، ماهی ماده بتواند در لابلای آن رد مواقع ضروری پنهان شود. با ایجاد چنین محیطی حالا می توانید ماهی نر را بداخل آکواریوم بگذارید.

ماهی نر شروع به ساختن لانه هوایی می کند و با بزاق دهانش از سطح آب هوا می گیرد و بصورت حبابهای بلوری شفاف در سطح آب بصورت لانه هوایی به خانه سازی می پردازد. بیشتر دوست دارد در بین گیاهان باشد. اگر گیاهان برگ دار پهن استفاده شود، در زیر برگ گیاه لانه هوایی ایجاد می کند. و سر پناه مناسبی برایش خواهد بود. و مکان مناسبی برای تخمها و لاروها در چند روز اول است.

2- بعد از گذشت 24 ساعت حالا نوبت به معرفی ماهی ماده خواهد بود. بآرامی ماهی ماده را داخل آکواریوم قرار دهید. دقت کنید، کوچکترین ضربه ای به بدن ماهی ماده باعث صدمه جدی و یا اینکه احتمالا از شدت درد و ضربه وارده به بدنش تخمریزی را به تأخیر می اندازد که در این فاصله چون حوصله ماهی نر کم است امکان ضربه زدن شدید به ماهی ماده زیادتر می شود و ممکن است ماهی ماده تلف شود. بنابراین با حوصله و بآرامی ماهی ماده را در کنار ماهی نر قرار دهید. با اضافه شدن ماهی ماده به آکواریوم، حرکات زیبا و دیدنی ماهی نر شروع خواهد شد. بطوریکه رقصهای زیبا و با ایجاد حرکاتی موزون که بهمراه این حالت، آبششها را باد می کند و ژست مخصوصی می گیرد و با گاردهای زیبا به دور و اطراف ماهی ماده می چرخد و همراه رقص، ماهی ماده را به آغوش می گیرد و به زیر لانه هوایی که ساخته است می برد و خیلی زود خانه اش را تکمیل تر و بزرگتر می کند. سپس ماهی ماده را دعوت به تخمریزی در محل لانه هوایی می کند. اگر ماهی ماده آماده باشد در همان ساعات نخست اعلام خواهد کرد و برای تخمریزی به زیر لانه هوایی می رود و خیلی آرام می ایستد و تخمریزی شروع می شود. و چندین ساعت تخمریزی طول می کشد و در هر نوبت تخمها در داخل لانه هوایی چیده می شود چنانچه ماهی ماده به هر دلیلی آماده نباشد و از کنار ماهی نر فرار کند و به طرف دیگری برود. این عمل باعث عصبانیت ماهی نر خواهد شد. ماهی نر دوباره دنبال او می رود و از او دعوت بعمل می آورد و چنانچه با بی میلی و فرار ماهی ماده روبرو شود. شروع به زدن ماهی ماده می کند. ماهی ماده که احساس خطر می کند سعی در مخفی و پنهان شدن دارد. در این مرحله وجود گیاهان بکمک او خواهند بود و او در لابلای آنها دور از ماهی نر ساعتی را پنهان می شود. این تعقیب و گریزها و ضربه زدنها ساعتها ادامه خواهد داشت. و در مواقع عصبانیت ماهی نر در هر دفعه با حمله تکه ایی از باله یا دم و یا از بدن ماهی ماده را کنده و با بی رحمی تمام با او رفتار می کند. اگر ماهی ماده نتواند بخوبی خود را مخفی کند، خیلی زود بد شکل و بد قیافه و بی حال و پژمرده و نیمه جان می شود و چنانچه اوضاع بهمین صورت پیش برود تلف خواهد شد. بنابراین باید مراقب باشید قبل از آنکه ماهی ماده به این وضع دچار شود، چندین شاخه گیاه حتما در آکواریوم قرار دهید. و در صورتیکه تشخیص دادید ماهی ماده آمادگی تخمریزی ندارد او را سریعا از آنجا خارج کنید.

چنانچه ماهی ماده اعلام آمادگی نماید در نهایت حداکثر بین 24 الی 48 ساعت جفت تخمریزی خواهند کرد و پس از پایان تخمریزی ماهی ماده را به آکواریومی که از قبل آماده کرده اید و دارای آب سالم و تمیز و آماده دارد منتقل کنید و مقداری داروی متیلن آبی به آب اضافه کنید تا زخمهای ماهی ماده عفونی نشوند و سپس ماهی ماده را با غذاهای زنده برای مرحله بعدی که باید 15 روز آینده باشد آماده نمائید. خیلی زود قسمتهای کند شده بدن ماهی ماده ترمیم خواهد شد و بحالت اول بر می گردد و بنابراین همه نگرانیها پایان خواهد یافت. مسئولیت و مراقبت از تخمها بعهده ماهی نر خواهد بود. بنابراین ماهی نر در آکواریوم باقی می ماند و شما می توانید تخمها را در داخل لانه هوایی مشاهده نمائید که بصورت دانه های ریز و مانند شکر سفید رنگ است.

ماهی نر از تخمها مراقبت می کند و گاهی که در اثر ترکیدن حبابهای هوایی بعضی از تخمها به پایین می افتند سریعا ماهی نر با دهان برداشته و آنها را مجددا به داخل لانه هوایی بر می گرداند. ماهی نر مرتب این عمل را تکرار می کند و بخوبی تخمها را تمیز می کند و برایشان حبابهای جدید می سازد و از آنها بخوبی مراقبت بعمل می آورد. تا اینکه تخمها بعد از 36 ساعت باز خواهند شد. همچنان نر فعالیت می کند و تمام لاروهای تازه بدنیا آمده را تمیز می کند و دوباره به حبابهای هوایی بداخل لانه بر می گرداند. از زمانیکه تخمها تبدیل به لارو می شوند. حداکثر تا سه روز ماهی نر در کنار لاروها باقی می ماند بعد از آن بهتر است ماهی نر را برداشته و لاروها را به تنهایی نگهداری کنید. در این سه روز که ماهی نر از آنها مراقبت می کند هیچگونه غذایی احتیاج ندارند و از کیسه زرده ایی که در زیر شکمشان دارند تغذیه می کنند. از این مرحله به بعد چون لاروها قد می کشند و قادرند بخوبی شنا کنند و به تمام نقاط دیگر آکواریوم می روند و از فرمان پدر اطاعت نمی کنند و در نهایت ماهی پدر عصبانی می شود و آنهایی که از لانه دور می شوند با عصبانیت می خورد، پس برای محافظت از بچه ها بهتر است ماهی نر را در روز چهارم بردارید.

از روز سوم معمولا لاروها قادرند شنای آزاد داشته باشند و می توانند موجودات ریز زنده را صید کنند و بخورند. بهترین این موجودات ریز زنده در این مرحله برای لاروها می تواند آمفوزئرها و فیتوپلانکتنها باشد. که برای این منظور همانطوریکه قبلا گفته شد بایستی از یکهفته قبل برایشان تدارک دیده و پرورش داده باشید.

حالا باید از ظرفی که در آن کشت و پرورش آمفوزئر و فیتوپلانکتن داده اید یک لیوان از آن آب را بردارید و در تمام سطح آکواریوم لاروها بآرامی پخش کنید. تا لاروهای گوارامی خیلی زود بتوانند در تمام نقاط آکواریوم براحتی آن موجودات زنده ریز را که همراه آن آب به آکواریومشان وارد شده است بخوبی صید کنند و آنها را بعنوان غذا بخورند. روزانه چهار نوبت باید بدین ترتیب به آنها غذا بدهید و معمولا تا پنج روز غذای آنها بدین روال خواهد بود. رنگ آب آنها سبز خواهد شد که مناسبترین آب برای رشد لاروهای گوارامی همان آب سبز است.

بعد از گذشت پنج روز لاروها کمی بزرگتر شده اند و حالا قادر خواهند بود که از نوزادان میگوی نمکی که تازه از تخم باز شده اند و ریز هستند تغذیه بعمل آورند. (دقت کنید نباید از نوزادان میگو که در 24 ساعت یا بیشتر از تخم در آمده اند استفاده کنید زیرا نوزادان میگو بصورت میکرونی رشد می کنند که البته اندازه رشد آنها را با چشم نمی توانید مقایسه کنید. و در این مرحله لاروها قادر به خوردن آنها هستند.) نوزادان میگو در مدت 24 ساعت بعد از باز شدن رشد می کنند و قد می کشند که بزرگ بودن آنها باعث خواهد شد لاروهای گوارامی قادر بخوردن آنها نباشند ولی نوزادان میگوی تازه از تخم درآمده ریز هستند و لاروهای گوارامی زرد می زند و کاملا شکم لاروها توپ و برآمده می شود و شما می توانید تشخیص دهید که آیا آنها غذا خورده اند یا خیر؟ چنانچه مشاهده نمودید که شکم لاروها خالی است باید مجددا به آنها آمفوزئر و فیتوپلانکتن بدهید و در روزهای بعد مجددا نوزادان میگو را امتحان کنید. چنانچه تعداد لاروهای گوارامی زیاد هستند، بهتر است آنها را به محیط بزرگتری که از قبل مهیا و آماده ساخته اید انتقال دهید و در آنجا با رعایت تمام اصول صحیح و با حفظ و کنترل زنجیره های مراقبتهای ویژه پرورش دهید.

دیده شده است که یک جفت گوارامی حدود دو هزار عدد تخم گذاشته است و تمام آنها تبدیل به لارو شده اند ولی بدلیل عدم رعایت اصول مربوط به تغذیه و در واقع گرسنگی تمام آنها تلف شده اند. اهمیت پرورش آمفوزئرها و فیتوپلانکتنهای گیاهی و استفاده در تغذیه در مراحل اولیه زندگی لاروها آنقدر مهم است که نتیجه تکثیر را بطور کلی عوض می کند و سپس بعد از گذشت پنج روز لاروها چون قد می کشند و بزرگتر می شوند قادرند بخوبی از نوزادان میگو تازه بدنیا آمده بخوبی تغذیه کنند و با سرعت رشد خواهند کرد. مشکل نگهداری لاروها اساسا تا 15 روز اول زندگیشان است. مسئله مهم دیگر گوارامیها اختلاف اندازه آنها است. که خیلی زود ریز و درشت خواهند شد یعنی تمام لاروها به یک اندازه رشد نخواهند کرد بعضی ها که بهتر غذا خورده اند سریعتر رشد می کنند و بزرگتر می شود و بهمین ترتیب بین اندازه آنها اختلاف زیادی به چشم می خورد. و این خطری است که چنانچه گرسنگی ببینند. بزرگترها به کوچکترها حمله می کنند و آنها را طعمه قرار می دهند و در بین آنها عادت همجنس خواری پیش خواهد آمد که روزانه تعداد زیادی از آنها توسط هم نوعانشان از بین خواهند رفت و روز به روز تعداد آنها کمتر خواهد شد. که چاره کار تغذیه مناسب است و باید در هر 15 روز یکبار آنها را رقم بندی کرد. یعنی بزرگترها را جدا و با همدیگر نگهداری کنیم و کوچکترها را هم با همدیگر نگهداری کنیم و تمام اصول و برنامه غذایی آنها را بدقت انجام دهیم و طبق و یک برنامه مرتب و منظم هر 15 روز یکبار آنها را رقم بندی کنیم. برای این منظور می توانید از تورهایی که چشمه های متفاوت دارند به اندازه مورد نیاز درست کنید و ماهیها را داخل آن تورها قرار دهید آنهایی که کوچکترند از چشمه های تور بخوبی عبور می کنند و بزرگترها در داخل تور باقی می مانند و با زحمت کمتری آنها رقم بندی خواهند شد. چنانچه این اقدامات را انجام دهید تعداد زیادی از لاروها به ثمر خواهند رسید. باید توجه داشته باشید! بهترین راندمان و درصد موفقیت زمانی است که از ابتدای تخمریزی تا عرضه به بازار فقط 3% درصد خطا داشته باشید (یعنی از هر 100 عدد لارو فقط 3 عدد آن از مرحله تخمریزی تا فروش تلفات بدهید) چنانچه بیشتر از 3% خطا دارید و تلفات می دهید باید برگردید و بدقت از اول تا آخر تمام برنامه کارتان را مرور کنید و نواقص آنرا برطرف سازید. و در هر قسمت که اشکال دارید باید سریعا برای رفع آن اقدام نمائید تا از تلفات بیشتر لاروها جلوگیری بعمل آید.

طرز تشخیص جنسیت گوارامیها:

ماهی نر:

1- دارای باله پشتی بلندتر که نوک آن تیز است.

2- دارای باله زیر شکمی بلندتر که نوک آن تیز است.

3- دارای بدن دراز، کشیده و لاغرتری نسبت به ماده است.

ماهی ماده:

1- باله پشتی کوتاه تر و نوک آن گرد است.

2- باله زیر شکمی کوتاه تر و نوک آن گرد است.

3- دارای بدن گرد، چاق و از عرض پهنتر است

روش تكثير و نگهداري ماهي هاي زنده زا

در ابتدا برای تکثیر و پرورش ماهیهای زنده زا بایستی مولدین سالم، شاداب، جوان، خوش رنگ، خوش اندام، سرحال که از نظر رشد به اندازه دلخواه رسیده باشند را انتخاب نمود. ضمناً از نظر نوع گونه و نژاد هم باید مورد توجه قرار بگیرد و مسئله ژنتیک و وراثت هم مهم است که در موقع انتخاب مولد باید در نظر گرفته شود. اثر ماهی نر بر روی شکل، اندامها، قیافه و رنگ بچه ماهی ها 70 درصد است و اثر ماهی ماده بر روی بچه ماهی ها 30 درصد تأثیر پذیر خواهد بود.
با انتخاب مولدین مورد علاقه تان باید به ازای هر 3 عدد ماهی ماده یک عدد ماهی نر را در کنار همدیگر نگهداری کنید.
چیزیکه در تکثیر ماهی های زنده زا قابل توجه و با اهمیت است، دور ساختن نوزادان از ماهی های دیگر است. خورده شدن نوزادان در همان لحظه تولد توسط والدین کار را دشوارتر می سازد. بنابراین هدف در روشهای ارائه تکثیر و پرورش این ماهیها دور ساختن بچه ماهی های به مکان های امن و مطمئن است. یا بصورتیکه خیلی سریع بچه ماهیها بتوانند در مکانهایی پنهان و مخفی شوند بدین منظور می توان به چهار طریق این کار را انجام داد:

1- به روش قفس توری شکل

2- به روش استتار گیاهی

3- به روش V که شکل هفت و پایین آن باز است.

4- به روش زایشگاه

1- به روش قفس توری شکل
معمولاً در کارگاه های پروش ماهی از این روش استفاده می شود. مکان تکثیر هر اندازه که در نظر گرفته میشود اندازه قفس توری را متناسب را یک پنجم سطح آن درست می کنند.
ماهی های مولد داخل قفس توری قرار می گیرند که توری آن چشمه های ریز دارد. نوزادان پس از تولد از چشمه های تور به بیرون از قفس تور می روند و در نتیجه از دسترس مولدین دور می مانند.
مثلاً اگر قرار است یک حوضچه بابعاد 1 متر در 5 متر برای تکثیر ماهیهای زنده زا مورد استفاده قرار گیرد، شما یک قفس توری بابعاد 1 متر مربع درست کنید. معمولاً تعداد ماهی های مولد انتخاب شده بصورت یک گروه که 300 عدد ماهی ماده و 100 عدد ماهی نر هستند که با هم در داخل قفس توری قرار داده می شوند.
با تغییر دادن اندازه مکان تکثیر باید اندازه قفس و تعداد ماهی مولد را با توجه به ابعاد تغییر یافته متناسب در نظر گرفته شود و تغییر یابد. در یک آکواریم هم می توانید از این روش استفاده کنید. مثلاً اگر یک آکواریم به ابعاد یک متر در 35 سانتی متر و با ارتفاع 40 سانتیمتر در نظر گرفتید، باید یک قفس توری بابعاد 40 در 20 سانتی متر که ارتفاع قفس 10 سانتیمتر کمتر از ارتفاع آکواریم باشد. بطوریکه 10 سانتی متر با کف آکواریم فاصله باشد که باعث خواهد شد بچه ماهی ها ازکف قفس توری به راحتی عبور کنند. در چنین آکواریمی می توانید 30 عدد ماهی ماده را با 10 عدد ماهی نر نگهداری کنید. ماهی های مولد را در داخل قفس توری قرار دهید و روزانه چندین نوبت غذای مناسب به آنها داده شود. آکواریم باید دارای آب تمیز، سالم و فیلتر مناسب و اکسیژن کافی باشد.خیلی زود نوزادان ماهیهای زنده زا متولد می شوند و از چشمه های تور با سرعت به بیرون از قفس توری خارج می شوند و در نتیجه از دسترس ماهی های بزرگ دور می گردند و در قسمت دیگر به ادامه زندگی می پردازند معمولاً با این تعداد ماهی که گفته شد حداکثر دو هفته طول می کشد تا آنجا پر از بچه ماهی شود. در آنموقع باید ماهی های مولد را از داخل قفس توری بآرامی داخل یک سطل انتقال دهید و قفس توری را به مکان جدید انتقال دهید و سپس ماهیهای مولد رااز درون سطل به مکان جدید داخل توری منتقل سازید. این عمل بترتیب ادامه پیدا می کند تا اینکه تمام سالن پرورش ماهی پر از نوزادان و بچه ماهیها می شود. بهتر است بر روی هر حوضچه یا آکواریم تاریخ تولد نوزادان- تاریخ انتقال ماهیهای مولد-نوع ماهی و مشخصات لازم ثبت شود و بهتر است در دفترچه ای روزانه تمام نکات ضروری و مهم و کارهایی که در سالن برای ماهیها انجام گرفته است، بطور دقیق ثبت شود.

2- به روش استتار گیاهی
در این روش مکان مورد انتخاب برای تکثیر ماهیهای زنده زا با انبوه گیاهان طبیعی یا مصنوعی پوشانیده می شود. ماهیهایی که تاریخ زایمان آنها نزدیک است به آنجا انتقال داده می شوند. ماهیهای ماده پس از زایمان به آکواریم اول برگردانده می شوند و در این جابجایی باید خیلی دقت شود به آنها صدمه وارد نشود. نوزادان ماهی در لابه لای گیاهان بخوبی تغذیه می شوند و بسرعت رشد می کنند. در این روش می توان تکثیر و پرورش گیاهان آکواریمی را هم انجام داد.

3- روش V :
روش V که شکل هفت و پایین آن بصورت شیار و باز است. در این روش از قبل باید آکواریم و دو تیغه شیشه ای متحرک را در روی آکواریم دقیق نصب کرد. بطوریکه وقتی دو تیغه شیشه ای در روی دیواره های طولی آکواریم قرار می گیرد در کف آن بصورت V و شیار ایجاد شود و فاصله دو تیغه حداکثر از همدیگر نیم سانتی متر باشد که فقط نوزادان بتوانند از آن عبور کنند. ضمناً تیغه ها باید متحرک باشد که هر زمان لازم شد براحتی برداشته شوند. بنابراین با دو شیشه باریک به دیواره آکواریم حالت نگهدارنده با محاسبه دقیق بطوریکه فاصله ها به دقت رعایت شود و با شیبی که ایجاد کرده ایم باید بصورت مورب داخل آکواریم قرار بگیرد و فاصله دو تیغه شیشه از کف آکواریم هم حداقل 20 سانتی متر در نظر گرفته شود را درست می کنیم. ماهی ماده را که آماده زایمان است به داخل V (فضای هفتی شکل )قرار می دهیم، پس از زایمان نوزادان از شیار کف به قسمت پایین آکواریم می روند و در امن و امان باقی می مانند. بعد از آنکه ماهی ماده زایمانش تمام شد آنرا به آکواریم اولیه در کنار بقیه ماهیها انتقال می دهیم و حالا برای راحتی بچه ماهیها می توانید دو تیغه شیشه ای را برداشته و در همانجا آنها را پرورش دهید.

4- روش زایشگاه
کسانی که فقط یک آکواریم دارند و در آن انواع ماهی ها را نگهداری می کنند و ماهی ماده زنده زا آماده زایمان دارند بهتر است برای تکثیر و پرورش نوزادان از روش زایشگاه استفاده کنند. در فروشگاه های آکواریم ظرف مخصوصی بنام زایشگاه بهمین منظور عرضه می شود. با استفاده از زایشگاه تعداد زیادی از بچه ماهی ها به ثمر می رسند. طرز استفاده از زایشگاه بسیار آسان است. ابتدا زایشگاه را در گوشه ای از آکواریم به حالت شناور در سطح آب قرار می دهید و یک شعله اکسیژن را داخل آن جاسازی می کنید. ماهی ماده آماده زایمان را داخل آن گذاشته و درب زایشگاه را روی آن می گذارید تا ماهی ماده خودش را به بیرون پرت نکند. سپس باید منتطر بود زایمان بطور کامل انجام شود.
بعد از آنکه یقین حاصل شد زایمان بطور کامل انجام شده است، ماهی ماده را به آرامی به آکواریم باز می گردانیم و غذای مناسبی در اختیارش قرار می دهیم. بهترین غذای زنده نوزاد میگوی آب شور است. این غذا بسیار مقوی و دارای پروتئین بالایی است. از انواع غذاهای پودر شده می توانید برای تغذیه نوزادان استفاده کنید. پس از چند روز که نوزادان بخوبی رشد کردند بطوریکه اطمینان حاصل شد که قادرند بخوبی شنا کنند و اندازه آنها هم بزرگتر شد می توانید با احتیاط لازم آنها را به آکواریم منتقل نمایید.
تغذیه و پرورش ماهیهای زنده زا:
نوزادان ماهیهای زنده زا مانند نوزادان گونه های دیگر بعد از زایمان تا دو روز از کیسه زردهای که دارند تغذیه میکنند واحتیاج به غذای دیگری ندارند ، در روز سوم نوزادان را می توان با غذاهای خشک پودر شده و یا نوزادان میگوی نمکی تغذیه کرد . نوزادان ماهیهای زنده زا بسیار پر خور هستند و رشد سریعی دارند به طوری که بین 1-2 ماه بالغ میشوند ، هر چه شرایطی مانند تغذیه مناسب نور مناسب آب مناسب و فضای کافی برای رشد بزرگتر باشد این مدت زمان کمتر میشود ولی برعکس اگر شرایط نگهداری مناسب نباشد ماهیها گاهی تا 6 ماه هم بالغ نمیشوند ، نکته دیگر در تکثیر ماهیهای زنده زا این است که پس از این که جنسیت نوزادان مشخص شد ماده ها و نر ها را در صورت امکان از هم جدا کنید تا رشد آنها سریعتر شودبعد از اینکه نوزادان کمی درشتتر شدند آنها را با غذاهای دیگر تغذیه میکنیم.

                                آرامش با آكواريوم

طبيعت زير آب، شادى بخش و شادى آفرين است. آكواريوم اين دنياى زيبا را در نمادى كوچك به زندگى ما مى آورد.

آكواريوم كلمه اى يونانى است كه به مخازن آب اعم از شيشه اى يا حوض هاى بزرگ اطلاق مى شود.

در كشورهاى توسعه يافته، آكواريوم جزئى از دكوراسيون داخلى منازل محسوب مى شود. روانشناسان معتقدند ۱۵ دقيقه تماشاى آكواريوم مى تواند فرد را به مدت ۴۸ ساعت شاداب نگه دارد و بر تمركز افراد براى يادگيرى بيفزايد. در سال هاى اخير گرايش به كاربرد آكواريوم در معمارى مدرن ايران نيز به چشم مى خورد كه نقش بسزايى در زيباسازى فضاى منازل، فروشگاه ها و اماكن تجارى دارد.

برخلاف تصور عامه، راه اندازى و نگهدارى از آكواريوم بسيار ساده است.

آموزش ساخت آکواریوم

وسایل مورد نیاز برای ساخت آکواریوم :

1- پنج قطعه شیشه  2- چسب آکواریوم  3- چسب نواری

نوع شیشه ها باید  با اندازه و حجم آکواریوم و به صورت زیر  تعیین شود  :

حجم کمتر از 60 لیتر = شیشه ی 4 میلیمتری  ؛  حجم بین 60 تا 80 لیتر = شیشه ی 6 میلیمتری و حجم بیش تر از 80 لیتر = شیشه ی 10 میلیمتری  .

 نکته : برای بدست آوردن حجم بر حسب لیتر باید طول ، عرض و ارتفاع آن را در هم ضرب کرده و بر 1000 تقسیم کرد .

آکواریوم شامل دو شیشه ی طولی است که هم اندازه با طول و ارتفاع تانک شما می باشد .

مثلاً در آکواریوم 100 در 30 در 40 سانتی متر ؛ شیشه های طولی = 100 در 40  شیشه های عرضی هم مساوی با عرض و ارتفاع ان می باشد .

مثلاً در مثال بالا ؛ شیشه های عرضی = 40 در 30 .و  شیشه ی کف که اندازه گیری آن از بقیه سخت تر است ، چون اگر به طور مثال شما از شیشه های 4 میلیمتری استفاده می کنید باید طول و عرض آنرا 8 میلیمتر ( 2 شیشه ی  4 میلی متری  = 8 میلی متر )  بیش تر اندازه بگیرید .

 روش ساخت :

ابتدا شیشه ی کف را  روی زمین قرار داده  و روی سطح یک طرف آن به اندازه ی عرض شیشه ( 4 ، 6 ، یا 8 میلیمتر ) چسب آکواریوم بریزید . سپس همانطور که به طور عمودی ثابت است آنرا با چسب نواری به شیشه ی کف متصل کنید تا بایستد

سایر شیشه ها را هم به همین روش می توانید به هم متصل کنید .

پس از خشک شدن چسب های درونی ، چسب را روی محل اتصال دو شیشه به صورت ضخیم ریخته و با آغشته کردن انگشتان به ریکا ، آن را روی چسب بکشید تا صاف شود  پس از 48 ساعت که چسب کاملاً خشک شد ، آنرا امتحان کرده تا از جایی آب ندهد . اگر آب داد محل را با چسب درزگیری کرده ، در غیر این صورت قابل استفاده است .

پل های آکواریوم :

 چون در آکواریوم های بزرگ چسب آکواریوم به تنهایی قادر به نگهداشتن شیشه ها نمی باشد ، توصیه می شود برای ساخت آکواریوم های با بیش از حجم 80 لیتر با استفاده از شیشه های اضافی بر استحکام شیشه ها افزوده و مانع از فرو پاشی آن شوید .

انواع پل و روش ساخت آنها به صورت زیر است :

1- پل کف :

 اگر عرض شیشه های اطراف 4 میلیمتر است . شیشه ی کف باید 6 یا 10 میلیمتر باشد ؛ یا روی شیشه ی 4 میلیمتری یک شیشه ی 2 یا 4 میلیمتری دیگر قرار داد تا اتصال شیشه های اطراف با کف محکم تر صورت گیرد .

2- پل طرفین :

 اگر تانک شما بیش از 200 یا 300 لیتر حجم دارد  ؛ برای پل باید یک شیشه ی دیگر روی شیشه های کناری چسباند تا فشار آب به شیشه های کناری منجر به شکستن آنها نشود . 

3- پل رویین :

 برای پل بالای تانک هم می توان با شیشه هایی با عرض 20 سانتی متر ، شیشه های طرفین تانک را به هم متصل کرد تا از هم جدا نشود . اگر طول تانک هم از 120 سانتی متر بزرگتر است توصیه می شود از سه پل ( یکی وسط و دو تا طرفین ) استفاده شود .

پس از انجام کامل مراحل بالا تانک شما برای بهره برداری آماده است و پس از شست و شوی آن با محلول ضد عفونی یا نمک می توان آنرا در روی میز مورد نظر گذاشته و آب ، وسایل و ماهی ها را در آن قرار دهید .

مراحل راه اندازی آکواریوم

ابتدا باید تانک را با استفاده از آب ، نمک و فرچه یا مسواک کاملاً شستشو دهید و سپس آبی را که از 24 ساعت پیش کنار گذاشته اید درون تانک بریزید . به جای کنار گذاشتن آب برای از بین رفتن کلر می توان از محلول ضد کلر ( به ازای هر 4 لیتر یک قطره ) استفاده کرد ولی روش طبیعی ارزانتر و بهتر است .

نحوه ی شستن آکواریوم :

ابتدا دیواره های داخلی را با آب مرطوب کرده و سپس نمک را به آنها پاشیده و با استفاده از فرچه یا مسواک لکه های روی آن را پاک کنید . بهتر است این کار را تا دو بار تکرار کرده ، سپس تانک را به دقت بشویید تا اثری از نمک در آن باقی نماند .

مرحله دوم :

 وسایل را پس از شستشو کامل با آب و نمک به تانک منتقل کنید .

دقت داشته باشید در صورتی که وسایل بیش تری را در تانک قرار می دهید ، می توانید ابتدا آنها را در تانک خالی چیده و سپس آب را با فشار کم به تانک وارد کنید .  

مرحله ی سوم :

فراهم آوردن شرایط ویژه ی آب که قبل از قرار دادن ماهی ها باید مواردی چون دمای مورد نیاز ، PH ، سیکل ازت و ... در آب رعایت شوند

نحوه ی انتقال ماهی خریداری شده به تانک :

بعد از خرید ماهی سالم ابتدا باید آن را با پلاستیک خریداری شده به مدت 15 دقیقه روی آب بدون کلر ( یک ظرف به جز تانک اصلی ) قرار داده و به ازای هر لیتر دو قطره محلول ضد عفونی در آب بریزید ؛ سپس آنها را به همان آب منتقل کرده و پس از 15 دقیقه می توان ماهی ها را به تانک اصلی منتقل کرد .

نکته : در زمانی که ماهی ها در محلول ضدعفونی قرار دارند ، حتماً باید یک سنگ هوا در آب قرار داشته باشد تا با کمبود اکسیژن مواجه نشوند .

تذکر : هرگز آبی را که به همراه ماهی خریداری شده است به تانک اصلی منتقل نکنید تا عامل بیماری احتمالی به تانک منتقل نشود .

توجه : دلیل قرار دادن ماهی با پلاستیک روی آب ، هم دما شدن آبی که ماهی درون آن است با آب جدید میباشد که یک امر ضروری است .

پس از مدتی از نگهداری ماهی ها به تدریج به دلیل تبخیر آب و باقی ماندن املاح ، سختی آب افزایش می یابد که در این حالت ماهی ها نامنظم شنا کرده و مرتب به روی آب می آیند . ( البته روی آب آمدن ماهی ها به دلیل کمبود اکسیژن هم رخ می دهد . )  ضمن اینکه پس از این مدت به تدریج آب کدر می شود که بیش تر ماهیداران در این زمان آب تانک را تعویض می کنند ؛ در صورتی که می توان با سیفون کردن آب ، از تکرار تعویض آب جلوگیری کرد .

نحوه ی سیفون کردن آب تانک : برای سیفون کردن آب ابتدا بایست مقدار آب مورد نیاز را 18 تا 24 ساعت قبل در ظرفی جداگانه قرار داده تا کلر آن از بین رود ، سپس به همان مقدار ( معمولاً یک سوم آب تانک ) از آب تانک را بیرون ریخته و آب جدید را جایگزین کنید .

نکته : برای تسریع در کلرزدایی آب می توان در یک سوم آب تانک از آب گرم استفاده کرد .

در بعضی موارد که آب تانک بیش از حد کدر شده و دیگر با سیفون کردن آب ؛ تاثیری روی آن مشاهده نمی شود ، لازم است که آب تانک تعویض شود .

نحوه ی تعویض آب تانک : در مورد تعویض آب تانک باید مراحل ذکر شده در مورد راه اندازی آکواریوم را به ترتیب انجام داده و پس از رعایت شرایط ذکر شده در مورد آب ؛ ماهی ها را به تانک انتقال دهید .

نکته : بهتر است قبل از انتقال ماهی ها به تانک ، فیلتر یا پمپ هوا به مدت 30 دقیقه با تمام فشار در آب کار کند تا کمبود اکسیژن در آب جبران شود .  

تذکر : پس از هر بار تعویض یا سیفون کردن آب استفاده از محلول ضد عفونی ( به ازای هر 10 لیتر یک قطره ) یا محلول ضد قارچ ( به ازای هر 15 لیتر یک قطره ) ضروری است ؛ ضمن اینکه توصیه می شود در این زمان به ازای هر 20 لیتر یک قاشق چایخوری نمک به آب اضافه شود

                           وسايل سرگرمي آكواريوم

بی شک یکی از دلایل اصلی زیبایی اعماق دریا وجود مرجان های مختلف در آن می باشد . اما شما هم می توانید با قرار دادن چند مرجان در کنار سایر وسایل ، محیطی شبیه اعماق دریا را به وجود آورید ؛ با اين تفاوت که مرجان های مورد استفاده توسط شما زنده نبوده و خشک شده اند  بهتر است با توجه به نوع ماهی خود از مرجان استفاده کنید ؛ مثلاً در صورت نگهداری از سیچلاید ها ، استفاده از مرجان های تکه ای و سنگی شکل زیبایی بیشتری دارد .

البته در بازار مرجان های مصنوعی زیبایی هم وجود داشته که به رنگ های مختلفی موجودند

نکته : وجود مرجان طبیعی در تانک موجب افزایش PH آب شده که می توان با استفاده از روش های کاهش PH ، میزان اسیدی بودن آب را متعادل نگهداشت .

2- سنگ :

وجود چند سنگ در کنار سایر وسایل تزئینی و گیاهان می تواند تانک شما را تا حد زیادی به محل زندگی اصلی ماهیان نزدیک کرده و همین ویژگی سبب جذاب شدن تانک شما شود .

شما با توجه به سلیقه ی خود می توانید شکل سنگ خود را تعیین کنید ولی به طور کلی سنگ های لایه لایه ( صخره ای ) زیبایی بیش تری از سنگ های گرد دارند .

روش تهیه : ابتدا به نزدیکترین کوه یا محل طبیعی نزدیک به منزل خود رفته و پس از یافتن سنگ مورد نظر ، آنرا به مدت یک هفته در آب نمک ( به ازای هر دو لیتر یک قاشق چایخوری ) قرار داده و پس از این مدت آنرا به تانک خود انتقال دهید .

نکته : وجود سنگ طبیعی در تانک همانند مرجان موجب افزایش PH آب شده که می توان با استفاده از راه های کاهش آن ،  PH آب را متعادل نگهداشت .

3- چوب طبیعی :

استفاده از تکه های طبیعی چوب در تانک ، چهره ای کاملاً طبیعی به تانک می بخشد . اما هر چوبی را نمی توان در تانک قرار داد و تنها باید از چوبهای رودخانه و برکه هایی که ماهی در آنها یافت می شود ، در تانک استفاده کرد  .

نکته : چوب های دریایی را یک روز قبل از استفاده در محلول آب و نمک ( به ازای هر دو لیتر یک قاشق چایخوری نمک ) قرار داده و سپس به تانک انتقال دهید .

ولی در صورتی که به هیچ رودخانه یا آب در حال جریانی دسترسی ندارید ، می توانید با رعایت شرایط زیر از چوب های معمولی در تانک استفاده کنید :

نحوه ی استفاده از چوب طبیعی در تانک : ابتدا شما باید یک یا چند شاخه ی کاملاً خشک شده از درختی مانند انگور را بریده و پس از کندن شاخه های اضافی آنرا در آب به مدت حداقل 3 تا 4 ساعت بجوشانید .  ( حرارت سبب تجزیه ی عامل اسیدی هیدروژن می شود  . )

سپس آنرا به مدت یک هفته مقابل تابش مستقیم آفتاب گذاشته و به مدت یک ماه در آب قرار دهید . ( هر هفته آب آنرا تعویض کنید . )

پس از این مدت می توان چوب را  با آب و نمک شستشو داده و در تانک قرار داد .  

اما چوب استفاده شده در بالا باید در ابتدا کاملاً خشک شده باشد و پس از استفاده به مدت یک سال تعویض شود .

نکته : در هر بار تعویض یا سیفون آب تانک ، چوب را با آب و نمک ضدعفونی کرده و سپس در تانک قرار دهید .

تذکر : دلیل معرفی چوب درخت انگور به این منظور علاوه بر زیبایی ، خشک شدن سریع و دسترسی آسان به آن بوده و می توان از چوب های دیگر هم در تانک استفاده کرد . البته بهتر است از چوب های درختان پر شیره ای مثل کاج استفاده نکنید ؛ چون علاوه بر دیر خشک شدن آنها ، در رنگ آب اثر گذاشته و سبب اسیدی شدن آب می شوند .

توجه : وجود چوب طبیعی در تانک سبب پایین آمدن PH آب شده که باید PH را با روش های دیگر متعادل نگهداشت .

4- تصاویر پس زمینه ی آکواریوم :

یکی از اشتباهات عمده ی ماهیداران استفاده از کاغذ های رنگی در پشت شیشه ی آکواریوم است که علاوه بر کاهش تحرک ماهی هیچ سود دیگری به همراه ندارد . مثلاً استفاده از کاغذ های رنگی زرد سبب کمرنگ شدن رنگ ماهی می شود .

اما می توان با خرید یک عکس زیبا از دریا یا منظره ی دریایی و قرار دادن آن در پشت آکواریوم ، علاوه بر شاداب کردن ماهی خود ، دکوراسیون آکواریوم را هم بر اساس آن تعیین کرد .

مثلاً ؛ می توان با نگاه به تصویر پس زمینه جای گیاهان و ... را تعیین کرد ؛ علاوه بر این در صورت استفاده از تصویر پس زمینه کمتر نیازی به استفاده از تعداد زیادی وسیله بوده و آن به تنهایی به تانک شما زیبایی می دهد . ( البته بخشی از زیبایی آکواریوم به خاطر وسایل داخل آن میباشد . )

الگوهاى تزئين آكواريوم:

منظره آبگيرهاى پست جنوب شرقى آسيا

كف آكواريوم را با ماسه هاى ريز و تيره بپوشانيد البته كمى نابرابر، با پستى و بلندى و همراه باقراردادن گياهان شناور كه ريشه هايشان به صورت غوطه ور در آب قرار دارد. كاشت چند گياه قوى از جنس كريپتو كورين و آپونوژتون و يا هيگروفيلا كه در برابر كمى تابش نور مقاوم هستند، به اين منظره كمك مى كند.

منظره آب هاى مناطق جنگلى آمازون

كف را از سنگريزه هاى گرد و سياه بازالتى بپوشانيد. در اين پوشش قسمت هاى عقبى آكواريوم بايد ضخيم تر باشد. برگ هاى زير آبى و هوايى، مناسب اين منظره هستند. مى توانيد از ريشه هاى مصنوعى هم براى زيباتركردن فضا استفاده كنيد. ريشه ها را در لايه هاى ضخيم سنگريزه اى فرو كنيد و اطراف آن را با گياهان طبيعى يادشده بپوشانيد. براى فضاى آزاد جلويى از گياهان كوتاه قد استفاده كنيد.

منظره آب هاى جنگل هاى پرباران آفريقا

پوششى از سنگريزه هاى بازالت سياه ايجاد كنيد. يك ريشه مصنوعى درخت را به صورت عمودى وسط آكواريوم قرار دهيد به طورى كه آكواريوم را به دو قسمت عقبى و جلويى تقسيم كند. در قسمت عقب تا سطح بالاى ريشه را با ماسه بپوشانيد. گياهان مناسب اين قسمت عبارتند از: آپونوژتون، سراتوفيلوم و ميريو فيلوم. در قسمت جلويى از چند تكه سنگ درشت و كاشت دو شاخه گياه در طرفين استفاده كنيد.

چند نكته:

از سنگ و صخره آهكى براى تزئين آكواريوم استفاده نكنيد. كمى سركه روى سنگ بريزيد. اگر كف كرد سنگ از نوع آهكى است.

براى تميز كردن آكواريوم از صابون و مواد شيميايى شوينده استفاده نكنيد. با استفاده از يك دستمال تميز فضاى داخل آكواريوم را تميز كنيد.

تجهيزات درون آكواريوم را هر روز بررسى كنيد؛ اگر يكى از آنها خراب باشد منجر به آلودگى آب درون آكواريوم مى شود.

گياهان درون آكواريوم را هر روز چك كنيد و برگ و ساقه مرده را دور بريزيد.

ماهى ها را هرچند وقت يك بار تحت نظر بگيريد. اگر ماهى اى مريض بود فوراً آن را از بقيه جدا كنيد.

دماى آبى كه در آكواريوم مى ريزيد بايد با دماى داخل همسان باشد.

هر هفته قسمتى از آب را عوض كنيد تا ميزان نيترات و آمونياك آب كم شود.

هرگز آكواريوم را در معرض تابش مستقيم آفتاب نگذاريد.

آكواريوم درپوش دار مناسب تر از آكواريوم بدون درپوش است زيرا از ورود گرد و غبار و همچنين پرش ماهى جلوگيرى مى كند.

نور مصنوعى با تابش ملايم براى ماهيان توصيه مى شود زيرا اگر ماهى به طور ناگهانى از تاريكى به نور يا برعكس غوطه بخورد، دچار شوك مى شود.